محمود بن محمد چغمينى خوارزمى ( مترجم : اسماعيل ناظم )

228

قانونچه في الطب ( فارسى )

الحِصرِمِ و شَرابُ « 1 » الرَّيباسِ . روغن بادام ) ؛ پس از آن ، نوشيدن شربت غوره و شربت ريباس . و أمّا الإسهالُ اسهال فَإِن كانَ مائِيّاً ، يَخرُجُ مُختَلِفَ « 2 » اللَّونِ و لَم يَكُن معه تَقَطُّعٌ و كانَ العَهدُ بِشُربِ الدَّواءِ المُسهِلِ بَعِيداً « 3 » فَيَنبَغِى أن لا يُحبَسَ « 4 » ما لَم يَحدُث ضَعفٌ بَيِّنٌ . اگر اسهال آبكى ، به رنگهاى مختلف ، و پى در پى باشد ( منقطع نباشد ) ، چنانچه از خوردن داروى مسهل زمان زيادى گذشته ، بهتر است تا زمانى كه موجب ضعف آشكار در بدن نشده آن را بند نياورند . و إِن كانَ مع التَّقَطُّعِ و لَم يَكُن في البَطنِ قَراقِرُ و لا رِياحٌ « 5 » و كانَ معه العَطَشُ فَيُحبَسُ بِمَخِيضِ البَقَرِ مع الكَعكِ المَسحوقِ أو بِماءِ سَوِيقِ الشَّعِيرِ قَد طُبِخَ فيه السَّفَرجَلُ . اما اگر اسهال منقطع بوده و بيمار عطش داشته باشد ، ولى در شكم باد و قراقر احساس نشود ، بايد آن را با استفاده از دوغ گاو و نان خشك سائيده ( يا آب آرد جو بو داده كه در آن به جوشانده باشند ) ، بند آورد . و إِن كانَ مع القَراقِرِ و الرِياحِ و لَم يَكُن معه العَطَشُ ، فَعِلاجُهُ سَقىُ بَزرِالمَروِ المَقلُوِّ المَسحوقِ و المُصطَكَي المَسحوقِ بِماءِ الرُّمّانِ و السَّفَرجَلِ . اما اگر اسهال با قراقر شكم و باد همراه بود و بيمار عطش نداشت ، راه درمانش خوراندن تخم مروِ بو داده سائيده ، و مصطكى سائيده با آب انار و به است .

--> ( 1 ) . ب : ( شراب ) ساقطة . ( 2 ) . ب : مختلفة . ( 3 ) . ب : قريبا . ( 4 ) . ب : اضيفت ( ذلك ) . ( 5 ) . ب : و الرياح .